Các pháp tu tùy thuộc, ảnh hưởng, tương trợ lẫn nhau, trong đó như lý tác ý, định vô lậu, giới luật là những nền tảng quan trọng nhất, tự nó là pháp tu có thể trực tiếp đưa đến giải thoát, vừa là một phần của pháp tu khác, hoặc hỗ trợ cho việc tu tập các pháp sau này.

Theo lộ trình gợi ý ở mục Bắt đầu tu học, mình có đưa ra 2 pháp tu chính cho người mới, đó là như lý tác ý và định vô lậu (có thể thêm pháp chánh niệm tỉnh giác). Tại sao là 2 pháp này và kèm theo giữ gìn giới luật?

1. Chánh kiến, chánh tư duy là khởi đầu cho con đường giải thoát

Con đường thoát khổ mà đức Phật chỉ ra là 8 chánh đạo, trong đó chánh kiến và chánh tư duy đứng đầu.

Để nhìn đúng (chánh kiến) và tư duy suy nghĩ đúng (chánh tư duy) về mọi vật, mọi pháp thì ta cần có tri kiến giải thoát.

Định vô lậu là phương pháp triển khai sự hiểu biết thông qua quá trình tư duy, suy nghĩ, quán xét để làm cho hiểu một cách đúng đắn, làm cho thấm nhuần, giúp chúng ta có cái hiểu đúng về bản chất chân thật của vạn pháp (giúp ta có được chánh kiến, chánh tư duy).

Có chánh kiến, chánh tư duy chính thì sẽ có chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định –> giải thoát.

Không có chánh kiến, chánh tư duy, tức là có tà kiến, tà tư duy, thì sẽ có tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định –> khổ đau.

2. Ý dẫn đầu, ý làm chủ, ý tạo tác các pháp (kinh Pháp Cú)

Trong tất cả các pháp, ý là pháp dẫn đầu, nó làm chủ và tạo ra các pháp khác.

Con người tạo nghiệp từ 3 nơi, đó là ý, miệng, thân. Trong đó, ý là cái gốc. Từ ý tạo ra lời nói và hành động tương ứng. Ý suy nghĩ thiện thì miệng nói thiện và thân làm thiện. Ý suy nghĩ ác thì miệng nói ác và thân làm ác.

Như lý tác ý rèn cho ta có một ý thức lực mạnh mẽ, nhắc nhở ta luôn hướng về thiện pháp.

3. ‘’Có như lý tác ý, lậu hoặc chưa sinh sẽ không sinh, lậu hoặc đã sinh sẽ bị diệt’’ (kinh Tất cả lậu hoặc, kinh Trung Bộ)

Như lý tác ý là pháp tu đặc biệt, rèn luyện ý thức, tạo thành ý thức lực có thể đẩy bay lậu hoặc (khổ đau).

Trong bài kinh Tất cả lậu hoặc, đức Phật đã khẳng định rõ ràng :

Có pháp tu này (như lý tác ý) sẽ diệt trừ được lậu hoặc.

Không có pháp tu này, không diệt trừ được lậu hoặc.

4. Các pháp tu đều dùng đến như lý tác ý

Pháp như lý tác ý có thể dùng độc lập, và cái hay của pháp này là các pháp tu khác đều cần sử dụng đến như lý tác ý.

5. Giới Luật là tiên quyết, là nền tảng

Lộ trình tu tập đưa đến giải thoát phải trải qua ba cấp, cấp 1 là Giới, cấp 2 là Định, cấp 3 là Tuệ.

Giới là cấp độ đầu tiên, và là nền tảng để có hai cấp sau.

Có thành tựu được Giới Luật thì mới có thể tu tập Thiền Định và có Tuệ giải thoát.

Tu tập mà không có Giới Luật thì chắc chắn không thể đạt được kết quả tốt.

Giới Luật là thiện pháp, là hàng rào bảo vệ ta khỏi các ác pháp, giúp chúng ta biết sống như thế nào cho đúng, sống không tạo ra đau khổ.

Giai đoạn tu tập Giới Luật là giai đoạn tu quán: dùng tri kiến giải thoát mà nhìn mọi sự vật tức là chánh tri kiến; dùng tri kiến giải thoát tư duy suy nghĩ mọi sự vật, mọi pháp tức là chánh tư duy.

6. Định vô lậu đánh thẳng vào gốc vô minh để giải trừ khổ đau

Trong 12 nhân duyên, vì duyên vô minh mà có các duyên sau đó, tuần tự các duyên dẫn đến sầu bi, khổ, ưu não, già, chết. Vô minh là thấy biết các pháp không đúng như thật.

Định vô lậu trực tiếp phá trừ vô minh, là pháp tu triển khai sự hiểu biết thông qua quá trình tư duy, suy nghĩ, quán xét để làm cho hiểu một cách đúng đắn. Từ đó giúp chúng ta có cái hiểu đúng về bản chất chân thật của vạn pháp, nhờ vậy sự lầm chấp, tham đắm không còn, nghĩa là ngay đó ta hết khổ.

…

Còn nhiều luận điểm có thể đưa ra để thấy được tầm quan trọng của như lý tác ý, định vô lậu và giới luật. Cùng với các pháp khác, chúng tùy thuộc, ảnh hưởng, tương trợ lẫn nhau, trong đó như lý tác ý, định vô lậu, giới luật là những nền tảng quan trọng nhất, tự nó là pháp tu có thể trực tiếp đưa đến giải thoát, vừa là một phần của pháp tu khác, hoặc hỗ trợ cho việc tu tập các pháp sau này.

Trong kinh Nikaya có những bài kinh nói về các thánh tăng, thánh ni đắc quả nhờ kiên trì tu tập một đề mục thiền quán được đức Phật trao cho, tức là một đề tài của định vô lậu.

Nếu kiên trì theo dõi trang web này, các bạn sẽ bắt gặp những bài kinh đó, và sẽ biết những đức hạnh cần thực hiện, những pháp tu khác, như thọ bát quan trai, phòng hộ 6 căn, tiết độ ăn uống, chánh niệm tỉnh giác, ít muốn biết đủ, tu tập 4 vô lượng tâm từ, bi, hỷ, xả…

Để hiểu rõ hơn và biết cách thực hành các pháp tu, giới luật, các bạn có thể xem ở các mục, bài viết bên dưới nhé.