Trước khi giác ngộ, Đức Phật từng trải qua mọi hình thức tu tập khắt khe nhất của thời đó để tìm chân lý:
— Về khổ hạnh:
Sống lõa thể, ăn uống cực kỳ tiết chế (chỉ ăn một hạt gạo hay một trái táo mỗi ngày, cho đến nửa tháng mới ăn một lần, đến mức thân thể gầy mòn, tiều tụy, chỉ còn da bọc xương), nằm gai nếm đất, ăn uế vật, chịu đựng mọi sự phỉ báng và tra tấn thân thể.
— Về độc cư và yểm ly:
Sống ẩn dật trong rừng sâu, né tránh mọi hình bóng con người giống như thú rừng lẩn trốn khi thấy người, nuôi dưỡng lòng từ bi tuyệt đối ngay cả với loài vật nhỏ.
— Sự thật chứng ngộ:
Sau nhiều năm ép xác khổ hạnh cùng cực, Ngài nhận ra rằng khổ hạnh cực đoan không thể dẫn đến giác ngộ hay diệt tận khổ đau. Chỉ có Thánh trí tuệ (con đường trung đạo) mới đưa đến giải thoát thật sự.
Khép lại, Đức Phật khẳng định trí tuệ và năng lực thuyết pháp của Ngài là vô tận, Ngài thị hiện ở đời vì hạnh phúc và lợi ích cho muôn loài.
(Tóm tắt từ đoạn kinh ‘Khổ hạnh của Bồ-tát’, đoạn cuối của Đại Kinh Sư Tử Hống, thuộc kinh Trung Bộ)

“Không phải sống lõa thể
Bện tóc, tro trét mình
Tuyệt thực, lăn trên đất
Sống nhớp, siêng ngồi xổm
Làm con người được sạch
Nếu không trừ nghi hoặc”