Này Sariputta, có năm loại sanh thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.
Này Sariputta, Ta tuệ tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục và hành lộ đưa đến địa ngục. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, sự việc này ta cũng tuệ tri.
… Này Sariputta, ở đây, với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người. Do hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy.
Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt.
Này Sariputta, cũng như có một hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có lửa ngọn, không có khói, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi khô cổ, đắng họng, khát nước, và đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy, có thể nói: “Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than kia”. Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố than ấy và phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt.
Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: “Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy”. Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt.
(Kinh Trung Bộ – Đại Kinh Sư Tử Hống)
***************************
Giải nghĩa:
Đoạn kinh khẳng định Trí nhứt thiết đạo trí lực (thấu suốt con đường dẫn đến mọi cảnh giới) và Thiên nhãn minh của Đức Phật (ở bài 10 Như Lai Lực) thông qua việc:
Tuệ tri nhân quả: Biết rõ tâm tính, hành vi và con đường dẫn người làm ác rơi vào địa ngục.
Thực chứng: Trực tiếp thấy bằng Thiên nhãn cảnh giới thống khổ mà một người phải gánh chịu sau khi chết (được ví như người thấy kẻ bị cơn nóng bức của hố than hừng hành hạ nhưng vẫn đi thẳng vào hố than đó do nghiệp dẫn dắt). Bác bỏ tà kiến: Chứng minh giáo pháp của Ngài là sự thực chứng trọn vẹn quy luật Nghiệp báo, không phải do suy luận suông.

“Người ngu làm điều ác
Không ý thức việc làm
Do tự nghiệp, người ngu
Bị nung nấu, như lửa”